Qrossmeyster norması ilə medalın fərqi: yüksəlişin meyarı nədir?

Giriş

Azərbaycan idmanında yüksəlişin ən görünən göstəricilərindən biri beynəlxalq yarışlardakı nəticələrdir. Ancaq medal, reytinq dəyişikliyi və şahmatda qrossmeyster norması fərqli nailiyyətlərdir. Bunları qarışdırmaq idmançıların əməyini yanlış təqdim edə və nəticənin mahiyyətini oxucuya düzgün çatdırmaya bilər.

16 oktyabr 2024-cü il tarixli Mingəçevir Regatta 2024 xəbərlərində Azərbaycanın medal sayının yeddiyə çatdığı bildirilirdi. Yarışın oktyabrın 18-də başa çatması planlaşdırılmışdı. Söhbət avarçəkmə üzrə beynəlxalq turnirdən gedir; təqdim olunan məlumatlarda şahmat yarışı və qrossmeyster norması qazanan oyunçular barədə heç nə deyilmir.

Deməli, Mingəçevir Regatta-da medal qazanan idmançıları yeni şahmat qrossmeysterləri kimi təqdim etmək fakt səhvi olardı. Qrossmeyster norması yalnız şahmat turnirində müvafiq şərtlər yerinə yetirildikdə təsdiqlənir. Aşağıda reqattanın məlum nəticələri və onların şahmat normasını niyə təsdiqləmədiyi izah olunur.

İdmançılar və nəticələrin təhlili

2006–2007-ci il təvəllüdlü idmançıların akademik avarçəkmə üzrə 1 500 metrlik yarışında Nurlan Paşayev qızıl, Cahangir Məmmədli gümüş, Məhəmməd Niftullayev isə bürünc medal qazanıb. Eyni finalda üç Azərbaycan təmsilçisinin podiuma çıxması yaş qrupu üzrə komandanın gücünü göstərir. Lakin bu nəticə şahmat reytinqi və ya titul meyarı deyil.

2008–2009-cu il təvəllüdlü kanoeçilərin 1 000 metrlik yarışında Cavid Vəlizadə üçüncü olub. 2006–2007-ci il təvəllüdlülərin kayak üzrə 500 metrlik yarışında Amil Ramazanov qalib gəlib. Daha kiçik yaş qrupunda isə həmin məsafədə Əlimurad Hacızadə gümüş, Niyaz Məlikov və Elvin Əliyev bürünc medal qazanıblar.

Nəticələr müxtəlif yaş qruplarında və avarçəkmə növlərində Azərbaycan idmançılarının mükafatçılar sırasına düşdüyünü göstərir. Bu turnir uğurları medal sayının yeddiyə çatmasına töhfə verib və komandanın reqattadakı çıxışını ölçür, amma şahmat tituluna bərabər tutula bilməz.

Şahmatda qrossmeyster norması yarışda podiuma çıxmaqla verilmir. Normanın yerinə yetirilməsi üçün turnirin tərkibi və statusu, rəqiblərin səviyyəsi, iştirakçıların beynəlxalq təmsilçiliyi və tələb olunan nəticə kimi şərtlər nəzərə alınır. Dəqiq tələblər yarışın qaydaları və qüvvədə olan şahmat normaları əsasında yoxlanmalıdır. Buna görə bir idman növündəki medal cədvəli digər növdə normanın yerinə yetirildiyini təsdiqləmir.

Açar amillər

İdmançının peşəkar inkişaf yolu və karyera anlayışı zamanla formalaşır. Bir uğurlu yarış gələcək istiqaməti göstərsə də, davamlılıq və növbəti mərhələlərdəki nəticələr də əhəmiyyətlidir. Reqattada finiş vaxtı və medal sırası, şahmatda isə oyunların nəticələri və normanın xüsusi şərtlərə uyğunluğu qiymətləndirilir. Bu meyarları ayırmaq nəticələri düzgün şərh etməyə kömək edir.

Şahmatda norm tələbləri yalnız şəxsi qələbələrdən ibarət deyil. Turnirin statusu və rəqiblərin uyğunluğu da nəzərə alınır, buna görə yekun cədvəl təkbaşına kifayət etmir. Reqattada medal xəbəri idmançının konkret yarışdakı yerini göstərir, lakin onun hazırlıq prosesinin bütün detallarını açıqlamır.

İnkişafı zamanla izləmək də vacibdir. Şahmatda reytinq artımı oyunçunun səviyyəsi barədə faydalı göstərici olsa da, qrossmeyster normasını əvəz etmir. Qrossmeyster norması üçün tələb olunan nəticə ayrıca turnirdə və müəyyən edilmiş qaydalar çərçivəsində əldə olunmalıdır. Eyni şəkildə, avarçəkmədə bir medal bütün mövsümün nəticəsini əks etdirmir. Məşqlərin ardıcıllığı, müxtəlif rəqiblərlə yarışlardakı nəticələr və sabitlik daha dolğun qiymətləndirmə üçün əsas verir.

Yaş qruplarının nəticələri ehtiyatlı nikbinlik üçün əsas yaradır. Mingəçevir yarışında həm 2006–2007, həm də 2008–2009-cu il təvəllüdlü idmançılar mükafat qazanıb. Bu, gənclər səviyyəsində geniş təmsilçiliyi göstərir. Bununla belə, “yeni GM” ifadəsi yalnız şahmatçı qrossmeyster normasını həqiqətən yerinə yetirdikdə işlədilməlidir. Reqatta medalçılarına bu adı vermək onların real nailiyyətini yanlış təqdim edərdi.

Yarış ssenarisi

16 oktyabr tarixinə olan məlumata görə, Mingəçevir Regatta-da bir neçə yaş qrupu üzrə gərgin mübarizə gedirdi. Akademik avarçəkmədə üç Azərbaycan idmançısının podiuma çıxması, kayakda qazanılan qızıl medal və kiçik yaş qrupundakı iki bürünc medal ümumi hesabın yeddiyə çatmasına töhfə verib. Cavid Vəlizadənin kanoe üzrə üçüncü yeri də bu nəticələr sırasındadır.

Yarışın oktyabrın 18-dək davam etməsi nəzərdə tutulduğundan, 16 oktyabrda açıqlanan rəqəm həmin vaxta qədər qazanılan medalların sayını göstərirdi. Sonrakı yekun nəticələr barədə təsdiqlənmiş məlumat olmadan medal sayının dəyişdiyini iddia etmək olmaz. Şahmatda da normanı qazananların adlarını çəkmək üçün konkret turnirin protokolu və nəticənin rəsmi təsdiqi lazımdır.

Beləliklə, reqattanın idman mənzərəsi aydındır: Azərbaycan gəncləri bir neçə avarçəkmə növündə medal qazanıb, medal sayı yeddiyə çatıb, yarış isə hələ başa çatmayıb. Təqdim olunan faktlarda şahmat nəticələri yoxdur. Buna görə oyunçu adı uydurmaq əvəzinə, normanı təsdiqləyən ayrıca şahmat nəticəsini gözləmək lazımdır.

Nəticə

Mingəçevir Regatta 2024 Azərbaycan avarçəkməsində gənc idmançıların fərdi uğurlarını və komandanın gücünü göstərib. Paşayev, Məmmədli, Niftullayev, Vəlizadə, Ramazanov, Hacızadə, Məlikov və Əliyevin nəticələri öz idman növlərində dəyərlidir. Nailiyyətləri düzgün adlandırmaq onları kiçiltmir, əksinə, əməyin hansı sahədə və hansı meyarlarla qiymətləndirildiyini aydınlaşdırır.

Mövcud məlumat əsasında qrossmeyster norması barədə nəticə çıxarmaq mümkün deyil: şahmatçıların adları, turnir göstəriciləri və normanın təsdiqi verilməyib. Azərbaycan şahmatında növbəti karyera yüksəlişini işıqlandırmaq üçün bu faktlar lazımdır. Yeddilik medal hesabı reqattanın nəticəsidir, şahmat titulunun yox. Qrossmeyster norması yalnız müvafiq şahmat nəticələri ilə təsdiqlənə bilər.